کوچک‌ترین استان کشور، پیشتاز بهره‌وری؛روایتی از شکوفایی کشاورزی البرز

پایگاه خبری تحلیلی آوای کرج،گروه استانها، نیر احمدی: همزمان با یازدهم مردادماه سال جاری، تور رسانه‌ای یک‌روزه با حضور عبدالرضا بازدار، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، معاونان و مدیران این سازمان، جمعی از اصحاب رسانه، خبرنگاران و عکاسان استان البرز برگزار شد.
در این بازدید میدانی، حاضران از نزدیک با مراحل تولید، ظرفیت‌های موجود، برنامه‌های توسعه‌ای و نقش این مجموعه‌ها در تأمین امنیت غذایی و اقتصاد کشور آشنا شدند.
البرز، استان کوچک با رتبه‌های برتر کشوری
استان البرز با وجود اینکه از لحاظ وسعت جزو کوچک‌ترین استان‌های کشور محسوب می‌شود، اما در حوزه تولیدات کشاورزی و دامی جایگاه ویژه‌ای دارد. صادق اسدالهی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، در حاشیه این بازدید با اشاره به جایگاه این استان در تولیدات دامی کشور اظهارکرد: البرز با تولید سالانه بیش از ۹۰ هزار تن تخم‌مرغ رتبه پنجم کشور و با تولید بیش از ۶۳۰ هزار تن شیر خام رتبه ششم کشور را در اختیار دارد و نقش مهمی در تأمین این محصولات اساسی و تنظیم بازار ایفا می‌کند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر حدود یک‌ونیم میلیون واحد دامی در استان وجود دارد که تنها حدود ۱.۲ تا ۱.۳ درصد از واحدهای دامی کشور را شامل می‌شود، تصریح کرد: استان البرز با وجود وسعت اندک، جایگاه ویژه‌ای در تولیدات دامی کشور دارد و در زمره استان‌های پیشتاز قرار گرفته است.
۸۰ درصد دامداری‌های البرز صنعتی و مکانیزه است
اسدالهی با اشاره به صنعتی بودن دامداری‌های استان گفت: در حالی که در سطح کشور بخش عمده تولیدات دامی به شیوه سنتی انجام می‌شود، بیش از ۸۰ درصد تولیدات دامی البرز به صورت صنعتی و مکانیزه است که همین موضوع موجب افزایش بهره‌وری شده است.

وی خاطرنشان کرد: میانگین تولید شیر در گاوداری‌های صنعتی استان به حدود ۴۰ تا ۴۱ کیلوگرم در روز برای هر رأس دام رسیده که بالاتر از میانگین کشوری است و این نشان‌دهنده استفاده از فناوری‌های نوین و مدیریت علمی در واحدهای تولیدی است.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی البرز افزود: در استان البرز حدود ۱۲۵ واحد گاوداری صنعتی فعال است که بخش قابل توجهی از آنها از سیستم‌های بازچرخانی آب، مدیریت هوشمند مصرف انرژی و فناوری‌های نوین بهره می‌برند و برخی واحدها نیز با نصب پنل‌های خورشیدی، علاوه بر تأمین برق مورد نیاز خود، مازاد برق تولیدی را به شبکه سراسری تزریق میکنند.
نقش مراکز علمی در افزایش بهره‌وری دامپروری البرز
اسدالهی حضور مراکز علمی و تحقیقاتی همچون دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، مرکز اصلاح نژاد دام و مؤسسات تولید واکسن را از مهم‌ترین عوامل افزایش بهره‌وری دامپروری البرز دانست و گفت: این ظرفیت‌های علمی موجب شده است واحدهای دامپروری استان از نظر دانش فنی و عملکرد، در سطح مطلوبی قرار گیرند.
وی با اشاره به سهم دامپروری در اقتصاد کشاورزی افزود: حدود ۳۵ درصد ارزش افزوده بخش کشاورزی مربوط به دامپروری است و این بخش علاوه بر تأمین محصولات پروتئینی، موتور محرک بسیاری از صنایع پایین‌دستی از جمله کشتارگاه‌ها، صنایع لبنی، چرم، پوست و فرآوری پشم محسوب می‌شود.
چالش‌های پیش‌روی دامپروری
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان البرز در پایان با اشاره به مشکلات این بخش اظهار کرد: افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات قیمت نهاده‌ها، آزادسازی ارز، کمبود سرمایه در گردش و نوسانات بازار از جمله چالش‌های اصلی پیش‌روی دامداران استان است که نیازمند حمایت جدی مسئولان است.
گاوداری شیری، بهره‌وری با هوش مصنوعی
نخستین ایستگاه این تور رسانه‌ای، یک مجموعه گاوداری شیری بود. این واحد دامی که یکی از مجهزترین گاوداری‌های استان به شمار می‌رود، با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و سیستم‌های هوشمند، توانسته بهره‌وری را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
مدیر این مجموعه با اشاره به چالش‌های پیش‌روی دامداران، از جمله بوروکراسی پیچیده اداری، نوسانات شدید قیمت نهاده‌ها و مشکلات تأمین نقدینگی پس از آزادسازی نرخ ارز گفت: کار ما با موجود زنده است و روزانه باید امکانات برای دام فراهم شود. وقتی درگیر مجوزهای زمان‌بر می‌شویم، فرصت‌ها را از دست می‌دهیم.

وی با تأکید بر لزوم حمایت بانک‌ها از دامداران افزود: تسهیلات با قیمت پایین می‌تواند کمک کند تا قیمت تمام‌شده کاهش یابد و بتوانیم بهره‌وری را در گله‌ها افزایش دهیم.
در این مجموعه، از هوش مصنوعی برای تحلیل رفتار دام‌ها و بهینه‌سازی مصرف خوراک استفاده می‌شود. به گفته مدیر مجموعه،اگر گاوی الکی سر پا بایستد یا انرژی خود را صرف حرکت کند، سیستم متابولیسم درست کار نمی‌کند و غذا دفع می‌شود،یعنی ارزی که صرف واردات نهاده شده، هدر می‌رود. این واحد با جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، نقاط ضعف را شناسایی و نسبت به رفع آنها اقدام می‌کند تا ضریب تبدیل خوراک به شیر و گوشت به حداکثر برسد.

پرورش بزهای شیری ،شیر با لاکتوز پایین برای کودکان

در بخش دیگری از این بازدید، حاضران از واحد پرورش بزهای شیری دیدن کردند. این واحد که به تازگی راه‌اندازی شده، مزایای قابل‌توجهی در حوزه سلامت و اقتصاد دارد. مهم‌ترین ویژگی این دام، تولید شیر با لاکتوز پایین است که برای کودکانی که مشکل هضم لاکتوز دارند، بسیار مفید و ضروری محسوب می‌شود.

از منظر اقتصادی نیز ارزش افزوده این طرح بالاست. در نژادهای گوشتی معمولی، هر رأس بز به‌طور میانگین سالانه تنها یک تا یک‌ونیم بزغاله می‌دهد، درحالی‌که میانگین زادآوری در این گله به ۱.۷ بزغاله در سال رسیده است. همچنین میزان تولید شیر در هر رأس به‌طور میانگین حدود ۹۰۰ سی‌سی در روز است، در مقایسه، بزهای بومی حداکثر ۳۰۰ تا ۳۵۰ سی‌سی تولید می‌کنند که نشان‌دهنده افزایشی حدود سه تا سه‌ونیم برابری در بهره‌وری شیر است.

گلخانه ای برای تولید میوه‌های لاکچری در البرز

ایستگاه بعدی این تور رسانه‌ای، گلخانه ای برای تولید میوه های وارداتی بود. مدیرعامل این مجموعه، در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهارکرد: این مجموعه سه سال پیش فعالیت خود را با احداث چهار هکتار گلخانه گوجه‌فرنگی و صیفی‌جات، یک هکتار گلخانه بلوبری و آناناس، و حدود یک هکتار کشت رزبری (تمشک) در فضای باز آغاز کرد.
وی با اشاره به اینکه این مجموعه بزرگترین گلخانه بلوبری و هیدروپونیک استان البرز است، گفت: بلوبری میوه‌ای بومی آمریکای جنوبی است که پیشتر عمدتاً به‌صورت وارداتی یا قاچاق به کشور عرضه می‌شد. ما تصمیم گرفتیم با تولید این محصولات ارزآور و لاکچری، هم نیاز داخلی را تأمین کنیم و هم از خروج ارز جلوگیری کنیم.
حسینی با اشاره به استراتژی تولید خارج از فصل افزود: در تابستان رشد رویشی گیاه را مدیریت کرده و در زمستان از بوته‌ها میوه برداشت می‌کنیم. هماکنون که سال سوم کشت است، هر بوته حدود یک تا یک‌ونیم کیلو محصول داده و هدف‌گذاری کرده‌ایم تا به چهار کیلو در هر بوته برسیم. با توجه به اینکه سه هزار بوته داریم، در حال حاضر سالانه حدود سه تن بلوبری برداشت می‌کنیم.

وی خاطرنشان کرد: با احتساب ارزش این محصول که در صورت واردات هزینه ارزی قابل‌توجهی به کشور تحمیل می‌کرد، این تولید نقش مؤثری در جلوگیری از خروج ارز و ایجاد ارزش‌افزوده برای کشور دارد. برنامه توسعه این مجموعه تا ۴۰ هکتار نیز پیش‌بینی شده است.

توسعه گلخانه‌ها، راهکار مقابله با کمبود آب

اکبر یونسی، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، در حاشیه این بازدید با اشاره به اینکه مشکل عمده کشاورزی در کل کشور کمبود آب است، گفت: این امر می‌طلبد که به سمت محصولات متراکم و کشت‌های گلخانه‌ای برویم. با یک میزان مشخص آب، در فضای باز گوجه‌فرنگی بین ۵۰ تا ۷۰ تن در هکتار تولید می‌شود، اما در محیط گلخانه این رقم به ۳۵۰ تن می‌رسد، یعنی پنج برابر افزایش عملکرد.
یونسی افزود: استان البرز در حال حاضر ۶۲۰ هکتار گلخانه دارد که شامل محصولات متنوع سبزی و صیفی، توت‌فرنگی و انواع بری است. طی سه سال و خورده‌ای گذشته، سطح گلخانه‌های استان از ۳۲۰ هکتار به ۶۲۰ هکتار رسیده و دقیقاً دو برابر شده است.
وی با اشاره به تولید سالانه ۱۳۵ هزار تن محصولات گلخانه‌ای و سه میلیارد عدد نشا در استان گفت: این نشاها که عمدتاً برای محصولات سبزی و صیفی تولید می‌شوند، در فضای باز مصرف آب آبیاری را تا چهار برابر کاهش می‌دهند و استان البرز برای استان‌های دیگر نیز محصول تولید می‌کند که به شدت مصرف آب را پایین می‌آورد.

تاب‌آوری بخش کشاورزی در شرایط تحریم

صادق اسدالهی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، با اشاره به تاب‌آوری بالای بخش کشاورزی در سال‌های گذشته اظهار کرد: در سال‌های گذشته و با وجود تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی، بخش کشاورزی توانسته است با اتکا به ظرفیت‌های داخلی، بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد نیاز غذایی کشور را تأمین کند و در هیچ مقطعی کمبود جدی مواد غذایی در بازار مشاهده نشد که این موضوع نشان‌دهنده تاب‌آوری بالای این بخش است.

چالش‌ها و درخواست‌ها

در این بازدید، دامداران و تولیدکنندگان به چالش‌های پیش‌روی خود اشاره کردند. بوروکراسی پیچیده اداری و طولانی بودن فرآیند اخذ مجوزها از جمله مهم‌ترین مشکلات مطرح شده بود. یکی از تولیدکنندگان گفت: برخی مجوزها تا یک سال و دو سال طول می‌کشد در حالی‌که کار ما با موجود زنده است و روزانه باید امکانات فراهم شود.
همچنین با آزادسازی نرخ ارز، یک گپ نقدینگی شدید در واحدهای تولیدی ایجاد شده است. تولیدکنندگان خواستار حمایت بیشتر بانک‌ها در قالب تسهیلات با بهره پایین شدند تا بتوانند نقدینگی مورد نیاز را تأمین کرده و قیمت تمام‌شده را کاهش دهند.

تأکید بر نقش رسانه‌ها در ترویج کشاورزی

عبدالرضا بازدار، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، در این بازدید با تأکید بر نقش رسانه‌ها در ترویج فرهنگ کشاورزی و امیدآفرینی در جامعه گفت: تولیدکنندگان کشاورزی در شرایط سخت اقلیمی و تحریم‌ها کارهای بزرگی انجام داده‌اند. لازم است این موفقیت‌ها به مردم نشان داده شود تا جوانان بدانند با تلاش و پشتکار می‌توان در این عرصه موفق شد.

وی با اشاره به چهره‌های ماندگار بخش کشاورزی استان مانند حاج علیرضا رضایی که با ۹۲ سال سن همچنان فعال است، افزود: این افراد می‌توانند الگوی مناسبی برای نسل جوان باشند. از رسانه‌ها می‌خواهم با ساخت مستند و گزارش از این تولیدکنندگان، دلگرمی و امید را به جامعه بازگردانند.
بازدار در پایان خاطرنشان کرد: با وجود تمام مشکلات، کشاورزی ایران در شرایط تحریم سربلند بوده و امنیت غذایی کشور را تأمین کرده است. این افتخار بزرگی است که باید قدر آن را بدانیم.