زنانی که ۳۴ سال چراغ یک هیئت حسینی را روشن نگه داشتند

پایگاه خبری تحلیلی آوای کرج، واحد استان‌ها: حمیدرضا عبدالمنافی- نخستین روز محرم ۱۴۰۵ از راه رسیده است. بیرق‌های سیاه بر سردر خانه‌ای در محله حسن‌آباد کرج به اهتزاز درآمده‌اند و بوی چای نذری در کوچه پیچیده است. زنانی که برخی از آنها بیش از سه دهه است به این خانه رفت‌وآمد دارند، آرام‌آرام خود را به مجلس می‌رسانند. صدای سلام و احوالپرسی میان نسل‌های مختلف شنیده می‌شود؛ مادرانی که روزی خود در این مجلس جوان بوده‌اند و حالا در کنار دختران و نوه‌هایشان بر سفره عزای امام حسین (ع) نشسته‌اند.
این خانه در کرج، حسن‌آباد (بالای شهرک اوج)، بوعلی ۱۰، تقاطع دوم، پلاک ۸۶ قرار دارد؛ نشانی که برای بسیاری از اهالی منطقه با نام هیئت بانوان «دیوانگان امام حسین (ع)» شناخته می‌شود. هیئتی که امسال سی‌وچهارمین سال فعالیت خود را پشت سر می‌گذارد و همچنان یکی از مجالس قدیمی بانوان در این منطقه به شمار می‌رود.

در حالی که بسیاری از هیئت‌ها در طول سالیان دچار تغییر مکان، وقفه یا حتی تعطیلی شده‌اند، چراغ این خانه از سال ۱۳۷۲ تاکنون در ایام محرم روشن مانده است؛ خانه‌ای که از نخستین روز محرم تا سیزدهم این ماه، همزمان با سومین روز شهادت امام حسین (ع)، میزبان عزاداران حسینی است و هر روز در آن چای و نذری میان عاشقان اهل بیت (ع) توزیع می‌شود.
رؤیایی که سرآغاز یک مسیر شد
در گوشه‌ای از مجلس، «صنمی»، بانی هیئت، نشسته و خاطرات بیش از سه دهه فعالیت را مرور می‌کند. زنی که به گفته خودش آغاز این مسیر نه یک برنامه‌ریزی قبلی، بلکه نتیجه رؤیایی بود که زندگی او را تغییر داد.
وی می‌گوید: سال ۱۳۷۲ در خواب دیدم بانویی به من گفت؛ پس نمی‌خواهی عزای پسر من را بگیری؟ وقتی بیدار شدم تمام بدنم می‌لرزید. این خواب آنقدر برایم واقعی بود که نتوانستم آن را نادیده بگیرم. همان روز هر آنچه در اختیار داشتم جمع کردم و مجلس عزای امام حسین (ع) را برپا کردم.
آن روزها خبری از امکانات گسترده امروز نبود. چند وسیله ساده، تعدادی صندلی، سماوری برای چای و جمعی اندک از بانوان محله، سرمایه اولیه هیئتی بودند که امروز ۳۴ سال از عمر آن می‌گذرد.
بانی هیئت می‌گوید: اگر آن روز کسی می‌گفت این مجلس ۳۴ سال ادامه پیدا می‌کند شاید باورش سخت بود، اما ما هر سال لطف امام حسین (ع) را دیدیم و همین باعث شد مسیر ادامه پیدا کند.
۳۴ سال عشق از روزهای سخت تا امروز
هیئت دیوانگان امام حسین (ع) در طول سه دهه گذشته روزهای مختلفی را پشت سر گذاشته است؛ از سال‌هایی که امکانات اندک بود تا امروز که جمعیت بیشتری در مراسم حضور پیدا می‌کنند.
منیژه صنمی از روزهای نخست چنین یاد می‌کند: خیلی وقت‌ها امکاناتی نداشتیم. برای پذیرایی پنیر و سبزی آماده می‌کردیم. یکی می‌گفت من شله‌زرد می‌آورم، دیگری چای تهیه می‌کرد. هر کس هرچه در توان داشت وسط می‌گذاشت تا مجلس برپا بماند.
او معتقد است مهم‌ترین عامل ماندگاری هیئت، روحیه همدلی میان اعضاست؛ روحیه‌ای که باعث شده هیچ‌گاه بار مسئولیت تنها بر دوش یک نفر نباشد.

این هیئت هیچ وقت یک نفره نبوده است. همه کنار هم بوده‌اند. اگر کسی مسئول آشپزخانه بوده، دیگری مسئول پذیرایی شده و فرد دیگری برای نظافت و تدارکات وقت گذاشته است. همین اتحاد باعث شد هیئت پابرجا بماند.
خانه‌ای کوچک با دلی بزرگ
خانه محل برگزاری هیئت شاید از نظر وسعت چندان بزرگ نباشد، اما در روزهای محرم به مکانی تبدیل می‌شود که ده‌ها و گاهی صدها نفر در آن حضور پیدا می‌کنند.
بانی هیئت می‌گوید: خیلی‌ها می‌گویند این خانه کوچک است، اما همیشه جا برای عزاداران باز می‌شود. به برکت امام حسین (ع) هیچ‌کس پشت در نمی‌ماند. بارها شده که برای توزیع غذا جلوی در خانه ایستاده‌ایم تا همه سهم خود را از سفره امام حسین(ع) بگیرند.
در این خانه، از روز اول محرم تا سیزدهم محرم، برنامه‌های عزاداری بدون وقفه برگزار می‌شود. مداحی، سخنرانی، روضه‌خوانی، پذیرایی با چای نذری و توزیع غذای نذری از جمله برنامه‌هایی است که هر سال تکرار می‌شود.
وقتی محرم می‌آید همه آماده‌اند
یکی از نکاتی که در گفت‌وگو با اعضای هیئت که متشکل از مادر و دختران است بارها تکرار می‌شود، مشارکت داوطلبانه بانوان در برگزاری مراسم است.
به گفته بانیان هیئت، هرساله ۱۰ روز مانده به آغاز محرم، اعضا خودشان را برای مراسم آماده می‌کنند.
خانم صنمی می‌گوید: هیچ اضطرابی برای برگزاری مراسم ندارم. آشپز مشخص است، مسئول چای مشخص است، مسئول نظافت مشخص است. همه بدون اینکه کسی به آنها چیزی بگوید، کار خودشان را انجام می‌دهند.
وی ادامه می‌دهد: این هیئت مثل یک زنجیر به هم پیوسته است. اگر یک حلقه نباشد، کار سخت می‌شود اما خوشبختانه همه کنار هم هستند و هر کسی بخشی از بار مراسم را بر دوش می‌گیرد.
از مادران تا دختران و نوه‌ها
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این هیئت، حضور چند نسل از یک خانواده در کنار یکدیگر است. در میان عزاداران زنانی دیده می‌شوند که بیش از ۳۰ سال است در این مجلس حضور دارند. در کنار آنها دختران و نوه‌هایشان نیز نشسته‌اند؛ نسلی که عشق به اهل بیت (ع) را از مادران و مادربزرگ‌های خود آموخته‌اند.
فاطمه نساجی، یکی دختر بانی هیئت، می‌گوید: راز ماندگاری این هیئت همین فضای خانوادگی است. مادران آمدند، بعد دخترانشان آمدند و امروز نوه‌ها حضور دارند. بسیاری از اعضا از کودکی در این خانه بزرگ شده‌اند.
وی معتقد است همین ویژگی باعث شده افراد در هیئت احساس غریبی نکنند. اگر کسی وارد این مجلس شود و احساس راحتی نکند، قطعاً بار دوم بازنمی‌گردد. اما اینجا همه احساس می‌کنند عضوی از یک خانواده هستند و همین موضوع عامل ماندگاری هیئت شده است.
هیئت خانگی که دختران جوان را جذب کرده است
در روزگاری که بسیاری از خانواده‌ها از فاصله گرفتن نسل جوان با برنامه‌های مذهبی ابراز نگرانی می‌کنند، اعضای هیئت دیوانگان امام حسین (ع) معتقدند توانسته‌اند ارتباط خوبی با نوجوانان و جوانان برقرار کنند.
فاطمه نساجی می‌گوید: امروز جوانان در معرض انواع تفکرات و محتواهای مختلف قرار دارند. اما اگر با احترام، محبت و صداقت با آنها رفتار شود، جذب فضای معنوی می‌شوند.
به گفته او، بخش قابل توجهی از اعضای هیئت را نوجوانان و جوانان تشکیل می‌دهند؛ افرادی که بسیاری از آنها از دوران کودکی همراه خانواده‌هایشان در مراسم حضور داشته‌اند.
دسته‌های عزاداری محل جهت عرض سلام به در این خانه می‌آیند
با فرارسیدن شب، کوچه‌های حسن‌آباد حال و هوای دیگری پیدا می‌کند. صدای طبل و سنج از دور شنیده می‌شود و دسته‌های عزاداری یکی پس از دیگری در کوچه‌های محله حرکت می‌کنند.
یکی از صحنه‌های ثابت محرم در این خانه، حضور دسته‌های عزاداری محلات اطراف در مقابل هیئت دیوانگان امام حسین (ع) است.
هر شب دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی با عبور از خیابان‌های اطراف، مقابل این خانه توقف می‌کنند و دقایقی را به عزاداری می‌پردازند. اهالی محل نیز برای استقبال از عزاداران در مقابل خانه حاضر می‌شوند.
این صحنه برای بسیاری از ساکنان منطقه به بخشی جدایی‌ناپذیر از محرم تبدیل شده است؛ تصویری که سال‌هاست در این محله تکرار می‌شود و هنوز تازگی خود را حفظ کرده است.
همسایه‌هایی که منتظر محرم هستند
در حالی که برگزاری مراسم مذهبی در یک خانه مسکونی می‌تواند برای همسایگان دشواری‌هایی ایجاد کند، بانی هیئت از همراهی اهالی محل به عنوان یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های این مجلس یاد می‌کند.
خانم صنمی می‌گوید: هر سال از همسایه‌ها عذرخواهی می‌کنیم، اما آنها می‌گویند منتظر محرم هستند. حتی بعضی از آنها می‌گویند اگر این مراسم برگزار نشود، جای خالی آن را احساس می‌کنیم.
به گفته این خانواده هئیت دار، بسیاری از همسایگان در طول سال‌ها نه تنها اعتراضی نداشته‌اند بلکه در بخش‌های مختلف برگزاری مراسم نیز همکاری کرده‌اند.
در میان ده‌ها خاطره ثبت‌شده در ذهن اعضای هیئت، برخی اتفاقات جایگاه ویژه‌ای دارند.
صنمی از زنی یاد می‌کند که سال‌ها پیش با مشکلات فراوان وارد مجلس شد. خیلی خسته و ناامید بود. از شرایط زندگی‌اش گلایه داشت. هنگام رفتن مقداری تبرک به او دادم و گفتم اگر اتفاق خوبی افتاد به ما خبر بده.
_ چند ماه بعد آن زن دوباره به هیئت بازگشت.
«وقتی او را دیدم، چهره‌اش کاملاً عوض شده بود. خودش می‌گفت مشکلات زندگی‌اش برطرف شده و شرایط خانواده‌اش بهتر شده است. برای من این اتفاق یکی از خاطرات ماندگار هیئت بود.»
بانوان پرچمداران انتقال فرهنگ عاشورا

این خانواده معتقد هستند نقش زنان در حفظ فرهنگ عاشورا کمتر از هیچ بخش دیگری نیست و می‌گوید: فرزند از دامان مادر تربیت می‌شود. اگر مادر با محبت اهل بیت (ع) زندگی کند، این محبت به فرزند هم منتقل می‌شود. به همین دلیل هیئت‌های بانوان نقش مهمی در زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا دارند.
خانم صنمی از دختران و زنان جوان می‌خواهد ارتباط خود را با مجالس اهل بیت (ع) حفظ کنند و این سنت را به نسل‌های بعدی منتقل کنند.
چراغی که پس از ۳۴ سال هنوز روشن است
اکنون در نخستین روز محرم و در سی‌وچهارمین سال فعالیت هیئت دیوانگان امام حسین (ع)، بیرق‌های عزا بار دیگر بر فراز خانه‌ای در حسن‌آباد کرج برافراشته شده‌اند. خانه‌ای که از سال ۱۳۷۲ تاکنون، هر سال از اول تا سیزدهم محرم میزبان عزاداران بوده، چای نذری آن برپا مانده و سفره امام حسین (ع) در آن گسترده شده است.
خانه‌ای که روزی با یک رؤیا آغاز شد، امروز به پاتوق چند نسل از زنان عاشق اهل بیت (ع) تبدیل شده است؛ زنانی که هر سال با آغاز محرم دوباره دور هم جمع می‌شوند تا ثابت کنند عشق به سیدالشهدا (ع) نه با گذر زمان کمرنگ می‌شود و نه در قاب یک نسل باقی می‌ماند؛ عشقی که ۳۴ سال است در این خانه جریان دارد و هنوز چراغ آن خاموش نشده است.