جنگ ۱۲ روزه و پروژه حذف مغزهای متفکر ایران توسط رژیم صهیونیستی

پایگاه خبری تحلیلی آوای کرج، واحد استان‌ها: حمیدرضا عبدالمنافی: جنگ‌ها معمولاً با آمار تخریب زیرساخت‌ها، خسارت‌های اقتصادی و تلفات نظامی سنجیده می‌شوند، اما برخی نبردها لایه‌ای عمیق‌تر دارند؛ لایه‌ای که هدف آن نه تصرف سرزمین، بلکه تضعیف ظرفیت‌های انسانی و دانشی یک کشور است. جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی با چراغ سبز آمریکا علیه ایران نیز از همین جنس بود؛ جنگی که در کنار حملات نظامی، یکی از مهم‌ترین اهداف آن حذف نخبگان علمی و فرماندهان ارشد نظامی کشور به شمار می‌رفت.
در جریان این درگیری، شماری از برجسته‌ترین دانشمندان و فرماندهان ایرانی به شهادت رسیدند؛ چهره‌هایی که هر یک سال‌ها تجربه، دانش و نقش‌آفرینی در حوزه مأموریت خود را با خود حمل می‌کردند. رخدادی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران، فراتر از یک عملیات نظامی، بخشی از راهبرد بلندمدت رژیم صهیونیستی برای تضعیف توان علمی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.
حذف نخبگان علمی و امنیتی، سیاستی شناخته‌شده در کارنامه امنیتی رژیم صهیونیستی است. طی دهه‌های گذشته، دانشمندان، پژوهشگران و فرماندهان متعددی در کشورهای مختلف هدف عملیات‌های تروریستی قرار گرفته‌اند؛ اقدامی که با هدف کند کردن روند پیشرفت علمی یا ایجاد اختلال در ساختارهای راهبردی کشورها دنبال شده است.
در جنگ ۱۲ روزه نیز این رویکرد با شدت بیشتری دنبال شد. در حالی که مراکز نظامی و زیرساخت‌های دفاعی ایران هدف حملات قرار داشتند، تمرکز ویژه‌ای بر حذف افرادی مشاهده می‌شد که نقش محوری در تولید دانش، مدیریت پروژه‌های راهبردی و فرماندهی ساختارهای دفاعی کشور ایفا می‌کردند.
در میان شهدای این جنگ، نام شماری از دانشمندان برجسته کشور به چشم می‌خورد؛ افرادی که بخش مهمی از عمر خود را صرف توسعه دانش و فناوری در حوزه‌های راهبردی کرده بودند.
شهیدان دکتر اکبر مطلبی‌زاده، دکتر عبدالحمید مینوچهر، دکتر احمدرضا ذوالفقاری و دکتر سید امیرحسین فقهی از جمله چهره‌های علمی بودند که در جریان این حملات به شهادت رسیدند. هر یک از این افراد در حوزه تخصصی خود دارای سوابق علمی و پژوهشی قابل توجهی بودند و نقش مؤثری در تربیت نیروهای متخصص و پیشبرد پروژه‌های ملی داشتند.
در میان این اسامی، شهادت دکتر فریدون عباسی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران، بازتاب گسترده‌ای در محافل علمی و سیاسی داشت. وی پیش از این نیز هدف عملیات تروریستی قرار گرفته بود و سال‌ها به عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده صنعت هسته‌ای کشور فعالیت می‌کرد.
همچنین شهادت دکتر محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، جامعه دانشگاهی کشور را در بهت فرو برد.
شهید طهرانچی علاوه بر فعالیت‌های علمی، در حوزه مدیریت آموزش عالی نیز نقشی اثرگذار ایفا کرده بود و از چهره‌های شناخته‌شده دانشگاهی کشور به شمار می‌رفت.
در کنار نخبگان علمی، فرماندهان ارشد نظامی نیز از اهداف اصلی حملات رژیم صهیونیستی بودند؛ فرماندهانی که بخش مهمی از تجربه و دانش دفاعی کشور را در اختیار داشتند.
شهادت سرلشکر محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، از مهم‌ترین رخدادهای این جنگ بود. وی سال‌ها در بالاترین سطح برنامه‌ریزی و راهبری دفاعی کشور فعالیت داشت و نقش مهمی در هماهنگی ساختارهای مختلف نیروهای مسلح ایفا می‌کرد.
سرلشکر حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سرلشکر امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، دیگر فرماندهان ارشدی بودند که در جریان این حملات به شهادت رسیدند.
همچنین سردار غلامعلی رشید، سردار محمد کاظمی، سردار خسرو حسنی، سردار غلامرضا محرابی، سردار داوود شیخیان، سردار مهدی ربانی، سردار علی شادمانی، سردار بهنام شهریاری و سردار محمدسعید ایزدی از دیگر فرماندهانی بودند که نام آنها در فهرست شهدای این جنگ قرار گرفت.
کارشناسان معتقدند هدف قرار دادن این سطح از فرماندهان، تلاشی برای ایجاد خلأ در ساختار فرماندهی و کاهش توان تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی بوده است؛ راهبردی که در بسیاری از منازعات نظامی به عنوان «قطع زنجیره فرماندهی» شناخته می‌شود.
سرمایه انسانی مهم‌ترین هدف جنگ ۱۲ روزه
اگرچه خسارت به زیرساخت‌ها و تجهیزات نظامی قابل جبران است، اما بازسازی سرمایه انسانی فرآیندی زمان‌بر و پیچیده به شمار می‌رود. تربیت یک دانشمند برجسته یا یک فرمانده ارشد نظامی حاصل سال‌ها آموزش، تجربه‌اندوزی و فعالیت مستمر است؛ موضوعی که اهمیت هدف قرار دادن نخبگان را دوچندان می‌کند.
از همین رو بسیاری از تحلیلگران، جنگ ۱۲ روزه را صرفاً یک تقابل نظامی نمی‌دانند، بلکه آن را تلاشی برای ضربه زدن به ذخایر انسانی و دانشی کشور ارزیابی می‌کنند؛ ذخایری که نقش مهمی در پیشرفت علمی، فناوری و دفاعی ایران داشته‌اند.
راهی که ادامه دارد
با وجود خسارت‌های وارد شده، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که روند توسعه علمی و دفاعی کشور متوقف نشده و نهادهای علمی و نظامی همواره مسیر تربیت نیروهای متخصص و جانشین‌پروری را دنبال کرده‌اند.
جنگ ۱۲ روزه اگرچه به شهادت جمعی از نخبگان علمی و فرماندهان ارشد کشور انجامید، اما نام و مسیر آنان همچنان در حافظه علمی و دفاعی ایران باقی مانده است؛ مسیری که ادامه آن نیازمند توجه بیش از پیش به تربیت نسل جدیدی از دانشمندان، پژوهشگران و مدیران راهبردی کشور خواهد بود.
مرور تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد راهبرد حذف نخبگان و چهره‌های اثرگذار همچنان در محاسبات امنیتی رژیم صهیونیستی جایگاه ویژه‌ای دارد. اگر در جنگ ۱۲ روزه، دانشمندان هسته‌ای و فرماندهان ارشد نظامی در فهرست اهداف قرار گرفتند، در تحولات و تهدیدات پس از آن نیز نشانه‌هایی از همین رویکرد مشاهده شد؛ رویکردی که بر تضعیف ظرفیت‌های راهبردی کشور از طریق هدف قرار دادن افراد کلیدی استوار است.
تحلیلگران معتقدند طرح تهدید و تلاش برای حذف رهبر معظم انقلاب اسلامی و همچنین هدف قرار دادن فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، در امتداد همان سیاستی قابل ارزیابی است که از آن با عنوان «نخبه‌کشی» یاد می‌شود؛ سیاستی که به باور آنان با حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی دنبال شده و هدف آن ایجاد خلأ در سطوح تصمیم‌سازی، فرماندهی و هدایت راهبردی جمهوری اسلامی ایران است.
با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که ساختارهای علمی و دفاعی کشور با اتکا به نظام جانشین‌پروری و تربیت نیروهای متخصص، مسیر خود را ادامه داده‌اند.
تحلیلگران جهان که سالها پیگیر مسائل جمهوری اسلامی ایران هستند، معتقدند یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نظامی که به رهبری بنیانگذار انقلاب اسلامی، شکل گرفت و در دهه‌های بعد تحت هدایت استمرار یافت، اتکا به تربیت نیروهای متخصص و نخبه بوده است.
از این منظر، ترور یا شهادت چهره‌های علمی، نظامی و مدیریتی اگرچه خسارت‌بار و سنگین است، اما به توقف مسیر پیشرفت کشور منجر نمی‌شود؛ چرا که ساختارهای علمی، دانشگاهی و انقلابی کشور طی سال‌های گذشته به کانونی برای پرورش نسل‌های جدیدی از نخبگان تبدیل شده‌اند.
در همین چارچوب، بسیاری از ناظران داخلی و خارجی بر این باورند که راهبرد حذف افراد اثرگذار، برخلاف هدف طراحان آن، در مواردی به تقویت روند نخبه‌پروری و مسئولیت‌پذیری نسل جوان منجر شده است.
به اعتقاد آنان، تجربه دهه‌های گذشته نشان داده است که با وجود شهادت یا از دست رفتن چهره‌های برجسته، جریان تولید علم، توسعه فناوری و تقویت توان دفاعی ایران اسلامی متوقف نشده و نسل‌های تازه‌ای از دانشمندان، مدیران و فرماندهان برای ادامه این مسیر وارد میدان شده‌اند.