امامان جمعه البرز: خبرنگاران در خط مقدم روایت هستند

پایگاه خبری تحلیلی آوای کرج، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی_ در آستانه ۱۷ مرداد و روز خبرنگار، خطبه‌های نماز جمعه در شهرستان‌های مختلف استان البرز به فرصتی برای بازخوانی جایگاه رسانه و خبرنگاران در شرایطی تبدیل شد که عرصه اطلاع‌رسانی بیش از گذشته با مفاهیمی همچون جنگ روایت‌ها، تحریف، عملیات روانی و ضرورت صیانت از حقیقت گره خورده است. امامان جمعه البرز در سخنان خود ضمن گرامیداشت یاد و خاطره خبرنگاران، بر نقش رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی، فرهنگ‌سازی، امیدآفرینی و مقابله با روایت‌های نادرست تأکید کردند و خبرنگاری را فراتر از یک شغل و در زمره مسئولیت‌های اجتماعی و فرهنگی دانستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین قادر محمدی، امام جمعه شهرستان فردیس، خبرنگاری را حرفه‌ای فرهنگ‌ساز و امنیت‌آفرین توصیف کرد و گفت: کار ارزشمند و عاشقانه خبرنگاری، شغلی جهل‌ستیز، امیدآفرین و امنیت‌ساز برای جامعه است.
این نگاه، خبرنگار را تنها فردی که وظیفه انتقال رویدادها و اخبار روزانه را بر عهده دارد، نمی‌داند؛ بلکه برای او نقشی فعال در شکل‌دهی به افکار عمومی، افزایش آگاهی اجتماعی و کمک به ارتقای امنیت روانی جامعه قائل است. در این چارچوب، خبرنگار باید بتواند میان خبر، تحلیل، شایعه و روایت‌های هدفمند تمایز ایجاد کند و اطلاعات دقیق را در اختیار مردم قرار دهد.
امام جمعه فردیس همچنین با اشاره به شرایط دشوار فعالیت رسانه‌ای در جهان، از خبرنگاران و اصحاب رسانه‌ای که در مسیر اطلاع‌رسانی جان خود را از دست داده‌اند، یاد کرد و شهادت خبرنگاران در غزه و فلسطین را محکوم کرد.

جنگ روایت‌ها و تلاش برای خاموش کردن حقیقت
حجت‌الاسلام محمدی با اشاره به حملات رژیم صهیونیستی به خبرنگاران در غزه و فلسطین، این اقدامات را تلاشی برای جلوگیری از انتشار واقعیت‌های میدانی دانست و گفت صهیونیست‌ها با شهید کردن خبرنگاران به دنبال خاموش کردن صدای مقاومت و پنهان کردن جنایات خود هستند.
این بخش از سخنان امام جمعه فردیس، جایگاه رسانه را در تحولات سیاسی و امنیتی امروز برجسته می‌کند؛ جایی که تصویر، خبر و روایت می‌تواند به اندازه ابزارهای نظامی بر افکار عمومی اثرگذار باشد.
در چنین شرایطی، خبرنگار نه‌تنها روایتگر حادثه، بلکه یکی از بازیگران اصلی میدان اطلاع‌رسانی است. هر خبر منتشرشده می‌تواند بخشی از تصویر جامعه از یک رویداد را شکل دهد و هر روایت نادرست نیز می‌تواند به ابهام، نگرانی یا برداشت غلط از واقعیت منجر شود.

خبرنگار وجدان بیدار جامعه
حجت‌الاسلام مجید صفدری، امام جمعه مهستان، نیز در خطبه‌های نماز جمعه با تبریک روز خبرنگار، بر مسئولیت سنگین اصحاب رسانه در صیانت از حقیقت تأکید کرد.

وی خبرنگاری را صرفاً یک حرفه و انتقال‌دهنده خبر ندانست و اظهار داشت: خبرنگاری رسالتی سنگین برای صیانت از حقیقت، آگاهی‌بخشی به جامعه و مقابله با تحریف و روایت‌های نادرست است.
از نگاه امام جمعه مهستان، خبرنگار متعهد باید وجدان بیدار جامعه باشد و در مسیر اطلاع‌رسانی، امانت، صداقت، شجاعت و انصاف را سرلوحه فعالیت خود قرار دهد.
این تأکید بر اخلاق حرفه‌ای در شرایطی مطرح می‌شود که سرعت انتشار اخبار در فضای رسانه‌ای امروز افزایش یافته و اخبار و اطلاعات در کوتاه‌ترین زمان ممکن در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. در چنین فضایی، دقت و صحت خبر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و خبرنگار باید پیش از سرعت، اعتبار و صحت اطلاعات را مورد توجه قرار دهد.

خبرنگاری؛ رسالتی فراتر از یک شغل
آیت‌الله حسینی همدانی، نماینده ولی‌فقیه در استان البرز و امام جمعه کرج، در خطبه‌های نماز جمعه این هفته با تبریک روز خبرنگار و گرامیداشت یاد و خاطره شهید محمود صارمی، بر جایگاه و مسئولیت ویژه اصحاب رسانه تأکید کرد و گفت: خبرنگاری یک مأموریت ویژه و رسالتی بر دوش عزیزان رسانه‌ای است.
وی با بیان اینکه کشور به خبرنگارانی در تراز بین‌المللی نیاز دارد، افزود: رسانه‌ها باید با تولید محتوای حرفه‌ای به زبان‌های مختلف، پیام انقلاب اسلامی را به مخاطبان در سراسر جهان منتقل کنند.

امام جمعه کرج در ادامه با اشاره به ظرفیت جمعیت مسلمانان اردوزبان، بر ضرورت تولید محتوای رسانه‌ای به زبان اردو تأکید کرد و گفت: باید بتوانیم برای حدود ۳۰۰ میلیون مسلمان اردوزبان، محتوای مناسب تولید و پیام انقلاب را به آنان ابلاغ کنیم.
این سخنان، نگاه به خبرنگاری را از یک فعالیت صرفاً خبری فراتر می‌برد و برای رسانه نقشی در عرصه ارتباطات بین‌المللی و روایتگری جهانی قائل می‌شود؛ رویکردی که بر اساس آن، خبرنگار باید علاوه بر مهارت‌های حرفه‌ای، توانایی شناخت مخاطب، تولید محتوای چندزبانه و حضور مؤثر در فضای رسانه‌ای فرامرزی را نیز داشته باشد.
تأکید امام جمعه کرج بر تربیت خبرنگاران در تراز بین‌المللی، در کنار سخنان امامان جمعه فردیس، مهستان و چهارباغ درباره خبرنگاران، یک وجه مشترک را برجسته می‌کند؛ اینکه رسانه و خبرنگار امروز تنها وظیفه انتقال خبر را بر عهده ندارند، بلکه در میدان روایت، آگاهی‌بخشی و مقابله با تحریف نیز مسئولیت دارند.
در واقع، از نگاه خطیبان البرز، خبرنگار باید هم راوی دقیق حقیقت باشد، هم دیده‌بان جامعه و هم بتواند روایت خود را با زبان و ادبیات حرفه‌ای به مخاطب داخلی و جهانی منتقل کند.

خبرنگاران مسئولان آگاهی و صیانت از منافع ملی
حجت‌الاسلام محمود نورپور، امام جمعه کمالشهر، در پایان خطبه‌های نماز جمعه با گرامیداشت یاد و خاطره خبرنگاران شهید، بر مسئولیت سنگین اصحاب رسانه و آگاهان جامعه تأکید کرد.

وی با اشاره به جایگاه خبرنگاران در عرصه اطلاع‌رسانی، بر ضرورت توجه آنان به باورهای مردم، منافع ملی و اخلاق جامعه تأکید کرد و یاد و خاطره خبرنگاران شهید را گرامی داشت.
این نگاه، خبرنگاری را صرفاً به انتقال اخبار محدود نمی‌کند؛ بلکه برای فعالان رسانه‌ای در برابر افکار عمومی، ارزش‌های جامعه و منافع ملی مسئولیت قائل است. از این منظر، خبرنگار باید در کنار سرعت و دقت در انتشار خبر، نسبت به پیامدهای اجتماعی روایت خود نیز حساس باشد.

رسانه در میدان مقابله با تحریف
سخنان امام جمعه مهستان درباره خبرنگاران، در امتداد تحلیلی بود که وی از جنگ ترکیبی و نقش رسانه در تحولات امروز ارائه کرد. صفدری در بخش دیگری از خطبه‌های خود با اشاره به استفاده دشمن از نفوذ، عملیات روانی و جنگ تبلیغاتی، بر ضرورت شناخت سازوکارهای جنگ رسانه‌ای تأکید کرده بود.
از این منظر، رسانه یکی از میدان‌های اصلی مواجهه میان روایت‌های مختلف است. در این میدان، خبرنگار باید بتواند واقعیت را از روایت‌سازی هدفمند جدا کند و با تکیه بر منابع معتبر، اطلاعات دقیق را به جامعه منتقل کند.
این موضوع، مسئولیت رسانه را در شرایط بحران و جنگ دوچندان می‌کند؛ زیرا در چنین موقعیت‌هایی، انتشار یک خبر نادرست می‌تواند پیامدهایی فراتر از فضای رسانه‌ای داشته باشد و بر امنیت روانی و اجتماعی مردم اثر بگذارد.

قلم و دوربین خبرنگار ابزارهای اثرگذار جهاد تبیین
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی دربانی، امام جمعه شهرستان چهارباغ، نیز در خطبه‌های نماز جمعه با تبریک روز خبرنگار از اصحاب رسانه و فعالان عرصه تبیین تقدیر کرد.

وی با اشاره به نقش رسانه در انتقال پیام‌ها اظهار داشت: انتشار پیام انقلاب در گرو قلم، دوربین و تدبیر خبرنگاران است و این عرصه از مؤثرترین سلاح‌های پیروزی به شمار می‌رود و باید بیش از پیش در خدمت انقلاب قرار گیرد.
این نگاه، جایگاه ابزارهای رسانه‌ای را در کنار سایر ابزارهای فرهنگی برجسته می‌کند؛ قلم خبرنگار، دوربین تصویربردار و تصمیم درباره اینکه یک رویداد چگونه روایت شود، می‌تواند در شکل‌گیری ذهنیت عمومی نقش داشته باشد.
از این منظر، جهاد تبیین تنها به سخنرانی و فعالیت‌های رسمی محدود نمی‌شود و رسانه‌ها نیز می‌توانند در انتقال واقعیت‌ها، تشریح دستاوردها، بیان مشکلات و مقابله با روایت‌های تحریف‌شده نقش‌آفرین باشند.

مسئولیت رسانه در برابر جامعه
وجه مشترک سخنان امامان جمعه البرز درباره خبرنگاران، تأکید بر مسئولیت اجتماعی این حرفه است. خبرنگار در این نگاه باید همزمان چند وظیفه را دنبال کند؛ انتقال دقیق خبر، رعایت اخلاق حرفه‌ای، مقابله با شایعات، توجه به منافع عمومی و فراهم کردن زمینه آگاهی مردم.
در چنین رویکردی، خبرنگاری تنها به حضور در نشست‌های خبری و پوشش رویدادهای رسمی محدود نمی‌شود. خبرنگار باید صدای جامعه را نیز بشنود و مطالبات مردم را به مسئولان منتقل کند.
از سوی دیگر، مسئولیت خبرنگار در قبال جامعه ایجاب می‌کند که در انتشار اخبار حساس، از هیجان‌زدگی و بازنشر اطلاعات تأییدنشده پرهیز کند و میان حق مردم برای دانستن و ضرورت حفظ آرامش و امنیت جامعه توازن برقرار سازد.

تقدیر از خبرنگاران در کنار مطالبه امنیت شغلی
امام جمعه فردیس در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت معیشتی و شغلی اصحاب رسانه نیز اشاره کرد و نسبت به نبود امنیت شغلی کافی برای بسیاری از خبرنگاران ابراز نگرانی کرد.

این بخش از سخنان وی، روی دیگری از موضوع خبرنگاری را مورد توجه قرار می‌دهد؛ حرفه‌ای که از یک سو مسئولیت سنگین اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی را بر عهده دارد و از سوی دیگر، بخشی از فعالان آن با مشکلات اقتصادی و نبود ثبات شغلی مواجه هستند.
توجه به امنیت شغلی خبرنگاران می‌تواند زمینه‌ساز تقویت استقلال حرفه‌ای و افزایش کیفیت فعالیت رسانه‌ای باشد. خبرنگاری که از حداقل‌های امنیت شغلی برخوردار باشد، امکان بیشتری برای تمرکز بر کار حرفه‌ای، پیگیری مسائل جامعه و تولید گزارش‌های دقیق و مستند خواهد داشت.

خبرنگار حلقه اتصال مردم و مسئولان
مجموع سخنان مطرح‌شده در خطبه‌های نماز جمعه البرز نشان می‌دهد که خبرنگار از نگاه امامان جمعه تنها یک انتقال‌دهنده پیام نیست؛ بلکه حلقه‌ای میان مردم، مسئولان و جامعه محسوب می‌شود.
رسانه از یک سو باید مطالبات مردم را منعکس کند و از سوی دیگر، عملکرد دستگاه‌های مختلف را برای افکار عمومی توضیح دهد. همین جایگاه باعث می‌شود که خبرنگار در فرآیند افزایش اعتماد عمومی نقش مهمی داشته باشد.
در این میان، رعایت انصاف و پرهیز از یک‌سویه‌نگری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. خبرنگار حرفه‌ای باید بتواند ضمن بیان نقاط قوت، مشکلات و کاستی‌ها را نیز به شکل دقیق و مستند روایت کند؛ چراکه اعتماد مخاطب زمانی شکل می‌گیرد که رسانه را منصف، دقیق و قابل اتکا بداند.
در نهایت، آنچه از مجموع سخنان امامان جمعه البرز در آستانه روز خبرنگار به دست می‌آید، تصویری از رسانه به‌عنوان یکی از ارکان مهم جامعه آگاه است؛ رسانه‌ای که در برابر تحریف و شایعه مسئولیت دارد، در بحران‌ها باید به حفظ آرامش و آگاهی جامعه کمک کند و در شرایط عادی نیز صدای مطالبات مردم باشد.
خبرنگار در این نگاه، هم راوی حقیقت است، هم دیده‌بان جامعه و هم یکی از حلقه‌های مهم پیوند میان مردم و مسئولان؛ جایگاهی که در روزگار گسترش جنگ روایت‌ها، بیش از هر زمان دیگری نیازمند دقت، صداقت، شجاعت، اخلاق حرفه‌ای و البته حمایت و امنیت شغلی است.