زنده شدن امیدها به سد کرج؛ اوضاع فعلا خوب است ولی در بلند مدت نامعلوم

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آوای کرج، گروه استان ها- علی خادمی: بر اساس اعلام رسمی حجم آب این سد به ۱۵۶ میلیون متر مکعب رسیده که معادل ۸۷ درصد از ظرفیت کلی آن است. این میزان ذخیره رشدی ۱۱۰ درصدی را نسبت به مدت مشابه در سال گذشته نشان می‌دهد که نویدبخش تابستانی آرام‌تر از بابت تامین آب برای میلیون‌ها شهروند است.
عوامل موثر در افزایش ذخیره آب
کارشناسان حوزه آب و هواشناسی دلایل متعددی را برای این افزایش چشمگیر ذخیره آب سد کرج برمی‌شمارند. بارش‌های متوالی و پرحجم در ماه‌های فروردین و اردیبهشت که فراتر از میانگین بلندمدت بوده نقش اصلی را در تغذیه حوضه آبریز سد کرج ایفا کرده است. علاوه بر این اقدامات مدیریتی شامل:
۱- کنترل و هدایت جریان‌های سطحی به سمت سد و جلوگیری از هدررفت آب.
۲- در برخی مناطق باهمکاری جهاد کشاورزی تغییراتی در الگوی کشت به سمت محصولات کم‌آب‌بر صورت گرفته است.
۳- افزایش راندمان مصرف در برنامه‌های ترویجی برای کاهش مصرف آب در بخش‌های مختلف و ترمیم برخی از زیرساخت‌های فرسوده.
۴- هماهنگی و همکاری بین دستگاه های مؤثر بین شرکت آب منطقه‌ای، محیط زیست و سایر ارگان‌های ذیربط در حوضه آبریز
چالش‌های آتی و راهبردهای بلندمدت
با وجود این شرایط مطلوب بر لزوم هوشیاری و برنامه‌ریزی بلندمدت اگرچه وضعیت فعلی نویدبخش است، اما نباید فراموش کرد که کشور ما در منطقه خشک و نیمه‌ خشک قرار دارد و پدیده تغییرات اقلیمی نوسانات شدید بارشی را به ما تحمیل می‌کند. یک سال پربارش تضمین‌کننده سال‌های آتی نیست.
داوود نجفیان مدیرکل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز، در تشریح این وضعیت اظهار داشت: خوشبختانه با همت همکاران و الطاف الهی، سد کرج به وضعیت پایداری در ذخایر آبی رسیده است. حجم ۱۵۶ میلیون متر مکعبی نه تنها گویای پر شدن ۸۷ درصدی مخزن است، بلکه یک رکورد قابل توجه در مقایسه با سال گذشته محسوب می‌شود. در تاریخ مشابه سال گذشته حجم آب سد کرج به مراتب کمتر از این میزان بود که نگرانی‌هایی را در پی داشت. این افزایش ۱۱۰ درصدی، مرهون بارش‌های فروردین و اردیبهشت ماه و همچنین برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت رواناب‌ها و کاهش هدررفت در مسیر انتقال و ذخیره‌سازی بوده است.
تاثیر بر تامین آب شرب و کشاورزی
این حجم بالای ذخیره آب تاثیر مستقیم و مثبتی بر پایداری تامین آب شرب کلان‌شهر تهران و شهرهای استان البرز خواهد داشت. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که با این میزان ذخیره تابستان سال جاری چالش‌های کمتری در زمینه تامین آب شرب و همچنین نیازهای آبی بخش کشاورزی منطقه وجود داشته باشد. این امر می‌تواند موجب کاهش فشارهای عملیاتی بر شبکه توزیع و افزایش اطمینان خاطر در میان مصرف‌کنندگان شود.
ضرورت پایداری و مدیریت هوشمند
مدیرکل آب منطقه‌ای استان البرز در ادامه افزود: اگرچه وضعیت فعلی امیدبخش است، اما این به معنای پایان چالش‌ها نیست. تغییرات اقلیمی و نوسانات بارش‌ها، همواره یک تهدید جدی برای منابع آبی کشور محسوب می‌شوند. لذا حفظ این دستاورد و پایداری منابع آبی در بلندمدت مستلزم ادامه فرهنگ صرفه‌جویی، بهینه‌سازی الگوهای مصرف در تمامی بخش‌ها و اجرای پروژه‌های زیرساختی برای افزایش تاب‌آوری در برابر خشکسالی‌های احتمالی آتی است. ما باید این فرصت را به یک دستاورد پایدار در توسعه مدیریت منابع آب تبدیل کنیم.
احیای پوشش گیاهی و حیات وحش اطراف سد

افزایش سطح آب سد، علاوه بر بهبود اکوسیستم آبی منطقه و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی به احیای پوشش گیاهی و حیات وحش اطراف سد نیز کمک شایانی می‌کند. مناظر طبیعی اطراف سد نیز جان تازه‌ای گرفته‌اند.

پرآب بودن سد کرج می‌تواند در جذب گردشگر و رونق فعالیت‌های تفریحی مرتبط با آب (البته با رعایت ضوابط زیست‌محیطی) موثر باشد
در این خصوص کیوان رحیمی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی البرز هم در گفتگو باپایگاه خبری تحلیلی آوای کرج تصریح کرد: وقتی مخزن سد ذخیره مناسبی داشته باشد، امکان رهاسازی آب با برنامه‌ریزی بهتر فراهم می‌شود و این موضوع به حفظ جریان پایه رودخانه، کاهش خشک‌شدن بخش‌هایی از مسیر و پایداری زیستگاه‌های آبزی کمک می‌کند.

وی ادامه داد: پرآبی رودخانه و پوشش گیاهی حاشیه آن، شرایط بهتری برای جانوران وابسته به منابع آبی در آن ناحیه ایجاد می‌کند.

معاون محیط زیست همچنین رطوبت بیشتر خاک و دسترسی بهتر به آب را عامل سرسبزی مراتع و جنگل‌های کوهستانی البرز مرکزی عنوان کرد و افزود: این موضوع فرسایش خاک را نیز کاهش می‌دهد.

وی کاهش خطر آتش‌سوزی‌های طبیعی را هم یکی دیگر از مواهب این اتفاق عنوان کرد و گفت: پوشش گیاهی مرطوب‌تر، به‌ویژه در بهار و اوایل تابستان، احتمال وقوع و گسترش آتش‌سوزی را تا حدی کاهش می‌دهد.

رحیمی در ادامه به کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی هم اشاره کرد و گفت: هرچند بخش عمده آب استان همچنان از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود ولی افزایش ذخیره سد می‌تواند نیاز به برداشت بیش از حد از چاه‌ها را کاهش دهد و به کند شدن روند افت آبخوان‌ها کمک کند. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که احیای آبخوان‌ها با یک یا دو سال بارندگی خوب اتفاق نمی‌افتد.
سخن آخر
افزایش چشمگیر ذخایر سد کرج خبری خوش برای محیط زیست و شهروندان است. این موفقیت حاصل هم‌افزایی عوامل طبیعی و انسانی است و نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی و همکاری، می‌توان بر چالش‌های کم‌آبی فائق آمد. اما با این حال توجه به اصول مدیریت پایدار آب و ترویج مصرف بهینه، همچنان باید در اولویت برنامه‌های آتی قرار گیرد تا امنیت آبی استان و منطقه پائین دست سد کرج، در سال‌های آتی نیز تضمین شود.